Perpetual Vadeli Kontrat ile Spot: Gerçek Farklar
Spot işlem, varlığa sahip olmak demektir. Perpetual ise fonlama ödemeleri, kaldıraç ve likidasyon fiyatı olan bir kontrat tutmaktır. Mekanikler kaldıraçtan daha önemlidir.
Son inceleme: 2026-09-14
Spot
Varlığı satın alırsınız ve ona sahip olursunuz. Bir cüzdana çekebilir, sonsuza kadar tutabilirsiniz; hiçbir şey sizi satmaya zorlayamaz. Azami kaybınız ödediğiniz tutardır. Sürdürmeniz gereken bir pozisyon ve süregelen bir maliyet yoktur.
Perpetual vadeli kontratlar
Fiyatı takip eden bir kontrat tutarsınız. Hiçbir şeye sahip olmazsınız. Onu üç mekanik tanımlar:
Kaldıraç. 10× kaldıraçla 1.000 dolarlık teminat, 10.000 dolarlık pozisyonu kontrol eder. Kâr ve zarar 10.000 dolar üzerinden hesaplanır.
Fonlama. Vade tarihi olmadığı için, kontratı spot fiyata yakın tutacak bir şey gerekir. Her sekiz saatte bir, kalabalık olan taraf diğer tarafa ödeme yapar. Perpetual spotun üzerinde işlem görüyorsa long’lar short’lara öder. Güncel oranlar normal koşullarda dönem başına %0,01 civarındadır (yıllık yaklaşık %11) ve pozisyonlanma tek taraflı olduğunda çok daha yükseğe çıkar.
Likidasyon. Zararlarınız teminatınızı sürdürme eşiğinin altına indirirse borsa pozisyonu piyasa fiyatından kapatır. Teminat çağrısı yok, uyarı yok. Likidasyon hesaplayıcı bu seviyenin nerede olduğunu gösterir.
Karşılaştırma
| Spot | Perpetual | |
|---|---|---|
| Sahiplik | Var | Yok |
| Azami kayıp | Alım tutarınız | Teminatınız, bazen daha fazlası |
| Süregelen maliyet | Yok | Her 8 saatte bir fonlama |
| Zorunlu çıkış | Asla | Likidasyon fiyatında |
| Piyasada short açmak | Zor | Çok kolay |
| Ücretler | İşlem başına ~%0,1 | Nominal tutar üzerinden işlem başına ~%0,05 |
Kaldıraç konusunda yaygın yanılgı
Kaldıraç, dolar cinsinden kârınızı değiştirmez. 10.000 dolarlık pozisyonda %10’luk bir hareket, ister 10.000 ister 1.000 dolar teminat yatırmış olun, 1.000 dolar kazandırır. Değiştirdiği şey, işlemden atılmadan önce fiyatın aleyhinize ne kadar hareket edebileceğidir.
10× kaldıraçta yaklaşık %9,5’lik ters bir hareket sizi likide eder. Bitcoin yılda birkaç kez %9’luk günler yaşar; %9’luk saatler ise kimsenin beklemediği kadar sık görülür. İşlem doğru olabilir ve yine de işe yaramadan bitebilir. Kaldıracın gerçek maliyeti budur ve ücret tablosunda görünmez.
Hangisi ne zaman mantıklı?
Spot: varlık tutmak, birikim yapmak ve yanlış anda zorla çıkarılmanın tezinizi tamamen çökerteceği her durum için.
Perpetual: short pozisyon almak, bir spot pozisyonu satmadan riskten korumak (hedge) ve fonlamanın önemsiz kaldığı saatler ya da günler ölçeğinde bir görüşü işleme dökmek için.
Hiçbiri: güçlü bir şekilde inandığınız yönlü bir bahis için yüksek kaldıraçla. İnanç ve kaldıraç kötü bir bileşimdir: inanç pozisyonu kesmenizi engeller, kaldıraç da ayakta kalmanızı.
Pozisyon açmadan önce
- Büyüklüğü yuvarlak bir rakamdan değil, riskten hesaplayın: pozisyon büyüklüğü hesaplayıcı.
- Likidasyon seviyesinin nerede olduğunu kontrol edin ve zarar durdur (stop) seviyenizin çok ötesinde olduğunu teyit edin.
- Fonlamayı kontrol edin. Kalabalık bir long’u yüksek fonlamanın sürdüğü bir hafta boyunca tutmak gerçek paraya mal olur.
- Açık pozisyonu kontrol edin. Kalabalık bir işleme girmek, çıkış kapısını herkesle paylaşmak demektir.